In het vorige hoofdstuk hebben we de ontwikkelingen beschreven in het domein Afval & Grondstoffen. Een domein waar ROVA sinds haar oprichting in 1996 de meerwaarde van publieke samenwerking heeft laten zien. Sinds 2010 ondersteunt ROVA ook gemeenten bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Groenbeheer, reinigingstaken, onderhoud sportvelden en begraafplaatsen, enzovoorts. Publieke zorgtaken waarvoor gemeenten aan de lat staan en waarin grote uitdagingen wachten op gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en kostenbeheersing. En hoewel dit veelal specifieke lokaal gerichte werkzaamheden zijn, is onze overtuiging dat ook in dit domein veel voordeel te halen is uit gemeentelijke samenwerking. Van de 23 ROVA-gemeenten heeft inmiddels een vijftal gemeenten besloten ook de beheertaken openbare ruimte bij ROVA te beleggen. Onze ambitie is om die gemeentelijke samenwerking verder te verbreden en daarmee samen te investeren in verdere kennisontwikkeling en verduurzaming. In het verslagjaar hebben we ons samen met de gemeente Ommen – en met ondersteuning van de gemeente Hardenberg – voorbereid op de overname van alle beheertaken voor Ommen vanaf 1-1-2025. Deze beheertaken werden tot die tijd uitgevoerd door de buitendienst van gemeente Hardenberg vanuit de gezamenlijke bestuursdienst Ommen-Hardenberg. Na de ontvlechting van deze bestuursdienst is Ommen op zoek gegaan naar een nieuwe partner en vond zij deze in ROVA. Daarnaast worden op dit moment met meerdere ROVA-gemeenten verkenningen uitgevoerd naar de mogelijke voordelen van samenwerking in dit domein.

Binnen het beheer van de buitenruimte vormen klimaatadaptatie en behoud van biodiversiteit de grootste ontwikkelthema’s. Door de verdergaande verstedelijking komt de biodiversiteit steeds verder onder druk te staan. Daarnaast zorgt klimaatverandering voor steeds meer uitdagingen (bijvoorbeeld wateroverlast of juist droogte; groei invasieve exoten). Door samen te werken kunnen benodigde investeringen in kennis en beheerplannen over meerdere gemeenten worden gedeeld en daarmee beheersbaar worden gemaakt. Opgedane kennis en ervaringen in pilots staan direct ter beschikking van andere gemeenten en kunnen daar worden geïmplementeerd. Voorbeelden daarvan zijn de aanpak van de eikenprocessierups, maaipilots ter bevordering van biodiversiteit, het opstellen van beheerplannen voor bomen en zandwegen en het ontwikkelen van een ecologisch werkprotocol waarin de naleving van wet- en regelgeving is geborgd. Ook buiten de eigen gemeenten zoeken we de samenwerking, bijvoorbeeld met koepelorganisaties NVRD en Stadswerk. Een mooi voorbeeld hiervan is het initiatief dat we met Stadswerk, NVRD en een vijftal publieke overheidsbedrijven zijn gestart om de waarde van publiek beheer beter zichtbaar te maken. Ook werken we samen aan kennisdeling rondom biodiversiteit. 

De komende jaren zullen we doorgaan met onze proeven met betrekking tot anders maaien van bermen en gazons ter bevordering van de biodiversiteit. Dit vraagt maatwerkoplossingen en goede communicatie naar inwoners die ineens zien dat hun directe omgeving er bij tijden anders uit ziet. Door duidelijke communicatie betrekken we de inwoners hierbij en vergroten we bewustzijn en draagvlak voor duurzaam beheer van het groen. De proeven worden gemonitord, onder andere door het bijhouden van de zogenaamde Nectarindex en door het tellen van kruiden en insecten.

Bomen vormen een belangrijk onderdeel van het groenkapitaal van gemeenten en leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en het klimaat in de bebouwde omgeving. Met name volwassen bomen spelen een belangrijke rol op het gebied van klimaatadaptatie, het tegengaan van hittestress, verbeteren van luchtkwaliteit en het welzijn van inwoners (beleving). Een duurzaam beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen is daarom cruciaal. Zeker door de veranderende klimaatomstandigheden. Door goede beheerplannen te maken en waar mogelijk nieuwe, klimaatbestendige bomen aan te planten, zorgen we samen met onze gemeenten voor deze leefbaarheid. In het verslagjaar hebben we in opdracht van Oost Gelre, Winterswijk, Zwartewaterland en Zwolle ruim 3.000 bomen ingekocht en aangeplant in verschillende projecten. Samen met de gemeente Zwolle hebben we veel tijd en energie gestoken in de doorontwikkeling van het bomenbeheerplan. Ook voor Zwartewaterland stelden we een uitvoeringsplan boombeheer op. Met zo’n beheerplan werken we op efficiënte en effectieve wijze aan de ontwikkeling en het vitaal én veilig houden van het bomenbestand. Naast de actualisatie van het bomenbeheerplan hebben we in opdracht van de gemeente Zwolle ook zogenaamde klimaatbomen mogen aanplanten. Doel hiervan is om typen bomen aan te planten die beter bestand zijn tegen de nieuwe klimaatomstandigheden.

Ook op het gebied van stratenreiniging is ROVA volop actief en zoeken we telkens naar nieuwe en betere vormen van beheer. Een mooi voorbeeld daarvan is de proef in Winterswijk met onkruidbeheersing op verharding door de inzet van heet water. Hierbij willen we onderzoeken of we met de inzet van heet water, dat we als restwarmte uit de industrie halen, onkruid kunnen tegengaan. De verhardingen worden dan besproeid met dit hete water waardoor onkruid afsterft en zaden minder of niet tot ontwikkeling komen. De eerste resultaten uit deze proef zijn hoopgevend en geven een schoner beeld dan daarvoor.

In Heerde, Oost Gelre en Winterswijk hebben we de verkenning vervolgd naar de toepassing van Bokashi in plantvakken. Bokashi is het Japanse woord voor “gefermenteerd organisch materiaal” en wordt onder andere gebruikt voor de be- en verwerking van bladafval. Door de fermentatie van lokaal ingezameld bladafval ontstaat een bodemverbeteraar die in de publieke buitenruimte kan worden toegepast. In 2024 is in de deelnemende pilotgebieden ruim 650 ton bladafval ingezameld en verwerkt tot bladbokashi. Een groot deel daarvan is weer gebruikt voor het afstrooien in plantsoenen. Vanwege de status van Bokashi betreft het hier nog een experimentele toepassing, maar de ervaringen die inmiddels zijn opgedaan, zijn positief op het punt van vochtvasthoudendheid van de grond en het verminderen van onkruidvorming.

Voor de planning van onze BBR-taken maken we steeds meer gebruik van geo-informatie. De tools die we hiervoor inzetten maken het mogelijk om de werkzaamheden (en de afwikkeling daarvan) op kaart zichtbaar te maken. Dit vereenvoudigt het werken in de wijken en ondersteunt de communicatie naar gemeenten en inwoners. Bijvoorbeeld bij de aanpak van eikenprocessierups en de Japanse duizendknoop. Maar ook bij de aanpak van illegale bijplaatsingen in de wijk.

Voor onze BBR-gemeenten verzorgden we ook weer de periodieke monitoring van de beeldkwaliteit op de afgesproken normen (A t/m D). De grafiek toont het totaal van alle uitgevoerde metingen. Ondanks de soms ingrijpende weersinvloeden die invloed had op de onderhoudsstaat van het groen (te droog of te nat), wisten we ruim 96% van alle uitgevoerde metingen in de hoogste beeldkwaliteiten (A en B) te realiseren.